نوع مقاله: مقاله کامل پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه علوم و صنایع غذایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد

2 استاد گروه علوم و صنایع غذایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد

3 استاد گروه شیمی دارویی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد

چکیده

فروکتان به علت دارابودن ویژگی‌های مفید تغذیه‌ا یو عملکردی به طور گسترده‌ای در جهان مورداستفاده می‌باشد. گیاه سریش از جمله گیاهانی می‌باشد که از دیر باز در امور صنعتی و طب سنتی استفاده می‌شده و یکی از منابع ارزشمند فروکتان به شمار می‌رود.اما همچنان اطلاعات کمی در مورد نحوه استخراج فروکتان ازاین گیاه، موجوداست. استخراج به کمک امواج فراصوت یکی از مهم‎ترین روش‌های استحصال ترکیبات ارزشمند از منابع گیاهی است و درمقیاس صنعتی و آزمایشگاهی قابل اجرا می‌باشد. دراین تحقیق از طرح باکس بنکن به منظور بررسی تأثیر زمان (5-40 دقیقه)، دمای استخراج (30-70 درجه سانتی‌گراد) و شدت صوت (20-100 درصد) بر راندمان استخراج فروکتان از سریش و بهینه‌سازی فرایند استخراج با استفاده از امواج فراصوت استفاده گردید. برای توصیف بازده استخراج از یک مدل درجه دوم استفاده و کارایی آن مورد تائید قرار گرفت. سپس، مدل به دست آمده جهت یافت نشرایط بهینه اثر متقابل فاکتورها و برآورد بهترین شرایط فرایند با بیشترین بازده استخراج استفاده گردید. نتایج نشان داد در صورتی که زمان استخراج 29/31 دقیقه، دمای استخراج 60 درجه سانتی‌گراد و شدت صوت 80/04 درصد باشد، بیشترین بازده استخراج حاصل می‌گردد.

کلیدواژه‌ها

حاجبی، گ. 1355. بررسی و مقایسه چسب سریش با سایر چسبها در تهیه قرص، پایان نامه دکتری، دانشگاه تهران.

خراسانی، م. م.، یوسفی، ع. ا. و لنگرودی، ا. ا. 1385. رفتار ویسکوالاستیک ژل های سریش – بوراکس. مجله علوم و تکنولوژی پلیمر، 1: 3-11.

دشتی، م.، توکلی ح.، ظریف کتابی، ح. و پاریاب، ا. 1384. مطالعه نیازهای بوم شناختی گیاه سریش (Eremurus spectabilis M.B.) در استان خراسان. تحقیقات مرتع و بیابان ایران، 12: 153-165.

عباسی، س. و فرزان مهر، ح. 1388. بهینه سازی شرایط استخراج اینولین از کنگر با و بدون اعمال فراصوت به کمک روش سطح پاسخ. علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی، 47: 423-435.

Brayan, C. 1989. Bulbs, Timber press, Portland, Oregon.

Brickell, C. 1996. Encyclopedia of garden plants, Dorling Kindersley limited, London.

Crockett, J. U. 1972. The Time-Life encyclopedia of gardening, Time-Life Books, USA.

Demaggio, A. E. & Lott, J. A. 1964. Application of ultrasound for increasing alkaloid yield from Datura stramonium. Journal of Pharmaceutical Sciences, 53: 945-949.

Dubois, M., Gilles, K. A., Hamilton, J. K., Rebers, P. A. & Smith, F. 1956. Colorimetric method for determination of sugars and related substances. Analytical Chemistry, 28: 350-356.

Gibson, G. R., Beatty, E. R., Wang, X. & Cummings, J. H. 1995. Selective stimulation of bifidobacteria in the human colon by oligofructose and inulin. Gastroenterology, 108: 975-982.

Hromadkova, Z., Ebringerova, A. & Valachovič, P. 2002. Ultrasound-assisted extraction of water-soluble polysaccharides from the roots of valerian (Valeriana officinalis L.). Ultrasonics Sonochemistry, 9: 37-44.

Li, J. W., Ding, S. D. & Ding, X. L. 2007. Optimization of the ultrasonically assisted extraction of polysaccharides from Zizyphus jujuba cv. jinsixiaozao. Journal of Food Engineering, 80: 176-183.

Lingyun, W., Jianhua, W., Xiaodong, Z. & Yalin, F. 2007. Studies on the extracting technical conditions of inulin from Jerusalem artichoke tubers. Journal of Food Engineering, 79: 1087–1093.

Mason, T. J. & Zhao, Y. 1994. Enhanced extraction of tea solids using ultrasound. Ultrasonics, 32: 375-377.

Milani, E., Koocheki, A. & Golimovahhed, Q. A. 2011. Extraction of inulin from Burdock root (Arctium lappa) using high intensity ultrasound. International Journal of Food Science & Technology, 46: 1699-1704.

Miller, G. L. 1959. Use of dinitrosalicylic acid reagent for determination of reducing sugar. Analytical Chemistry, 31: 420-428.

Moulton, K. & Wang, L. 1982. A Pilot-Plant Study of Continuous Ultrasonic Extraction of Soybean Protein. Journal of Food Science, 47: 1127-1129.

Paseephol, T., Small, D. & Sherkat, F. 2007. Process optimisation for fractionating Jerusalem artichoke fructans with ethanol using response surface methodology. Food Chemistry, 104: 73-80.

Rezzoug, S. A., Maache-Rezzoug, Z., Sannier, F. & Allaf, K. 2008. A Thermomechanical Preprocessing for Pectin Isolation from Orange Peel with Optimisation by Response Surface Methodology. International Journal of Food Engineering, 4, [online].

Roberfroid, M. B. 2005. Introducing inulin-type fructans. British Journal of Nutrition, 93: 13-26.

Rubin, R. 2002. The Melagria: on anchorites and edible roots in Judaean Desert. Liber Annuus, 52: 347-352.

Sepúlveda, E., Sáenz, C., Aliaga, E. & Aceituno, C. 2007. Extraction and characterization of mucilage in Opuntia spp. Journal of Arid Environments, 68: 534-545.

Toma, M., Vinatoru, M., Paniwnyk, L. & Mason, T. 2001. Investigation of the effects of ultrasound on vegetal tissues during solvent extraction. Ultrasonics Sonochemistry, 8: 137-142.

Tungland, B. & Meyer, D. 2002. Nondigestible oligo‐and polysaccharides (dietary fiber): their physiology and role in human health and food. Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety, 1: 90-109.

Vinatoru, M. 2001. An overview of the ultrasonically assisted extraction of bioactive principles from herbs. Ultrasonics Sonochemistry, 8: 303-313.