نوع مقاله: مقاله کامل پژوهشی

نویسندگان

1 باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز

2 دانش آموختۀ کارشناسی ارشد، گروه علوم و صنایع غذایی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد سبزوار

3 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه علوم و صنایع غذایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

چکیده

روش سطح پاسخ (RSM)، مجموعه‌ای از تکنیک‌های آماری و ریاضی برای طراحی آزمایشها، مدل‌‌سازی، بهبود دادن و بهینه‎سازی فرایندها می‌باشد. هدف از مطالعۀ حاضر بهینه‌سازی فرایند آب‌گیری اسمزی میوۀ نسترن‌کوهی توسط RSM بود. بدین‌منظور، اثرات متغیرهای مستقل دما (20، 30 و 40 درجۀ سانتی‌گراد)، غلظت محلول اسمزی (40، 50 و 60 درصد وزنی/وزنی) و زمان آب‌گیری (2، 3 و 4 ساعت) روی پاسخ‌ها یا متغیرهای وابسته شامل از دست دادن آب (WL)، جذب مادۀ جامد (SG) و کاهش وزن (WR) ارزیابی شد. نتایج نشان داد که همۀ مدل‌های به‌دست‌آمده برای WL، SG و WR برای توصیف داده‌های آزمایشی مناسب بودند. علاوه بر این، تابع مطلوبیت نشان داد که شرایط بهینۀ فرایند آب‎گیری اسمزی میوۀ نسترن‎کوهی شامل دمای محلول اسمزی 31/78 درجۀ سانتی‎گراد، غلظت محلول 60 (درصد، وزنی/وزنی) و زمان آب‌گیری 3 ساعت و 59 دقیقه بود. تحت این شرایط، مقدار پارامترهای WL، SG و WR به ترتیب 27/38، 3/53 و 23/85 گرم به ازای 100 گرم نمونه به‌دست آمد.

کلیدواژه‌ها

امیدبیگی، ر. 1384. تولید و فراوری گیاهان دارویی. جلد اول و سوم، انتشارات آستان قدس رضوی، مشهد، صفحات 347 و 397.

Alam, M.S., Amarjit, S., & Sawhney, B. 2010. Response surface optimization of osmotic dehydration process for aonla slices. Journal of Food Science and Technology, 47(1):47-54.

Association of Official Analytical Chemists (AOAC). 1990. AOAC official method 931.04. Washington, DC, USA.

Chandra, S., & Kumari, D. 2015. Recent development in osmotic dehydration of fruit and vegetables: A review. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 55(4):552-561.

Cinar, I., & Colakogilu, S. 2005. Potential health benefits of rose hip products. Acta Horticulturae, 690:253-257.

Demir, F., & Özcan, M. 2001. Chemical and technological properties of rose (Rosa canina L.) fruits grown wild in Turkey. Journal of Food Engineering, 47(4):333-336.

Eren, I., & Kaymak-Ertekin, F. 2007. Optimization of osmotic dehydration of potato using response surface methodology. Journal of Food Engineering, 79(1):344-352.

Jain, S., Verma, R., Murdia, L., Jain, H., & Sharma, G. 2011. Optimization of process parameters for osmotic dehydration of papaya cubes. Journal of Food Science and Technology, 48(2):211-217.

Kek, S.P., Chin, N.L., & Yusof, Y.A. 2013. Direct and indirect power ultrasound assisted pre-osmotic treatments in convective drying of guava slices. Food and Bioproducts Processing, 91(4):495-506.

Lazarides, H.N., Katsanidis, E., & Nickolaidis, A. 1995. Mass transfer kinetics during osmotic pre-concentration aiming at minimal solid uptake. Journal of Food Engineering, 25(2):151-166.

Mokhtarian, M., Heydari-Majd, M., Koushki, F., Bakhshabadi, H., Daraei Garmakhany, A., & Rashidzadeh, S. 2014. Optimisation of pumpkin mass transfer kinetic during osmotic dehydration using artificial neural network and response surface methodology modeling. Quality Assurance and Safety of Crops & Foods, 6(2):201-214.

Noshad, M., Mohebbi, M., Shahidi, F., & Mortazavi, S.A. 2012. Multi-objective optimization of osmotic–ultrasonic pretreatments and hot-air drying of quince using response surface methodology. Food and Bioprocess Technology, 5(6):2098-2110.

Orhan, D., Hartevioglu, A. Küpeli, E., & Yesilada, E. 2007. In vivo anti-inflammatory and antinociceptive activity of the crude extract and fractions from Rosa canina L. fruits. Journal of Ethnopharmacology, 112:394-400.

Ozen, B.F., Dock, L.L., Ozdemir, M., & Floros, J.D. 2002. Processing factors affecting the osmotic dehydration of diced green peppers. International Journal of Food Science & Technology, 37(5):497-502.

Rastogi, N.K., & Raghavarao, K.S.M.S. 2004. Mass transfer during osmotic dehydration of pineapple: concidering Fickian diffusion in cubical configuration. LWT-Food Science and Technology, 37:43-47.

Singh, B., Panesar, P.S., Nanda, V., & Kennedy, J. F. 2010. Optimisation of osmotic dehydration process of carrot cubes in mixtures of sucrose and sodium chloride solutions. Food Chemistry, 123(3):590-600.

Vasconcelos, J.I., Andrade, S.A., Maciel, M.I., Guerra, N.B., & Vasconcelos, M.A. 2012. Osmotic dehydration of the Indian fig (Opuntia ficus indica) with binary and ternary solutions. International Journal of Food Science & Technology, 47(11):2359-2365.

Vieira, G.S., Pereira, L. M., & Hubinger, M.D. 2012. Optimisation of osmotic dehydration process of guavas by response surface methodology and desirability function. International Journal of Food Science & Technology, 47(1):132-140.

Yadav, B.S., Yadav, R.B., & Jatain, M. 2012. Optimization of osmotic dehydration conditions of peach slices in sucrose solution using response surface methodology. Journal of Food Science and Technology, 49(5):547-555.

Yadav, A., & Singh, S. 2014. Osmotic dehydration of fruits and vegetables: A review. Journal of Food Science and Technology, 51(9):1654-1673.