نوع مقاله: مقاله کامل پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه علوم و صنایع غذایی، واحد قوچان، دانشگاه آزاد اسلامی، قوچان

2 استادیار، گروه علوم و صنایع غذایی، واحد قوچان، دانشگاه آزاد اسلامی، قوچان

3 استادیار، گروه شیمی کاربردی، واحد قوچان، دانشگاه آزاد اسلامی، قوچان

چکیده

کاروتنوئیدها دستۀ بزرگی از رنگدانه‌های طبیعی هستند که دارای ویژگی‌هایی نظیر فعالیت پیش‌ویتامینی، آنتی‌اکسیدانی و بهبود سلامتی انسان می‌باشند. در بیشتر ضایعات حاصل از فراوری مواد خوراکی ترکیبات سودمندی که دارای خاصیت آنتی‌اکسیدانی، ضدمیکروبی و تغذیه‌ای هستند، وجود دارد. پوست کدوحلوایی به‌عنوان یکی از ضایعات مواد خوراکی دارای کاروتنوئیدهای مفیدی ازجمله لوتئین است که فواید سلامت‌بخشی آن کاملاً شناخته شده است. هدف از این پژوهش استخراج عصارۀ کاروتنوئیدی پوست کدوحلوایی بر پایۀ لوتئین بود که با 3 حلال اتانول، متانول و اتیل‌استات در دو دمای 25 و 40 درجة سانتی‌گراد انجام شد. در این تحقیق از روش‌های HPLC و UV-Vis، برای تعیین میزان لوتئین و از آزمون‌های FRAP و DPPH برای تعیین قدرت آنتی‌اکسیدانی عصاره‌ها استفاده گردید. نتایج نشان داد باتوجه‌به زمان بازداری لوتئین خالص در HPLC که حدود 2/243 دقیقه به طول انجامید، میزان لوتئین در عصارۀ به‌دست‌آمده با حلال متانول در دمای 40 درجۀ سانتی‌گراد نسبت به سایر عصاره‌ها بیشتر بود، به‌طوری‌که سطح زیر پیک آن در حدود 9561 به‌دست آمد. همچنین روش رنگ‌سنجی UV-VIS براساس مقدار جذب نور لوتئین خالص نیز نشان داد عصارۀ استخراجی با متانول در دمای 40 درجۀ سانتی‌گراد نسبت به سایر عصاره‌ها بیشترین مقدار جذب نور را دارد. عصارۀ استخراجی با حلال متانول در دمای 40 درجۀ‌سانتی‌گراد بیشترین قدرت آنتی‌اکسیدانی را براساس میزان احیاکنندگی آهن FRAP و ظرفیت آنتی‌اکسیدانی با رادیکال DPPH نیز دارا بود که به‌ترتیب Fe(II)/lit 044/1 و 1973 براساس EC50 به‌دست آمد

کلیدواژه‌ها

حسینی، س.، قراچورلو، م.، غیاثی طرزی، ب. و قوامی، م. 1392. مروری بر روش‌های تعیین ظرفیت آنتی‌اکسیدانی (اساس واکنش، روش کار، نقاط قوت و ضعف). نشریه صنایع غذایی و تغذیه، 11(4):111-89.

رنجبر، آ.، مقصودلو، ی.، قربانی، م. و صادقی ماهونک، ع.ر. 1391. نقش تیمار اتانولی و آنزیم پکتیناز بر راندمان استخراج لیکوپن از ضایعات صنایع تبدیلی گوجه فرنگی. نشریه پژوهش‌های علوم و صنایع غذایی ایران، 8(1): 15-9.

شاددل، ر. 1390. بهینه یابی فرآیند استخراج مواد زیست‌فعال از پوست بنه به روش مادون بحرانی آب با استفاده از روش سطح-پاسخ و بررسی فعالیت آنتی‌اکسیدانی آن. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه فردوسی مشهد.

Benzie, I.F.F., & Strain, J.J. 1996. The ferric reducing ability of plasma (FRAP) as a measure of “antioxidant power”: The FRAP assay. Analytical Biochemistry, 239(1):70-76.

Chandrika, U.G., Basnayake, B.M., Athukorala, I., Colombagama, P.W., & Goonetilleke, A. 2010. Carotenoid Content and In Vitro Bioaccessibility of Lutein in Some Leafy Vegetables Popular in Sri Lanka. Journal of nutritional Science and Vitaminology, 56(3):203-207.

Chen, Z., Bertin, R., & Froldi, G. 2013. EC50 estimation of antioxidant activity in DPPH-assay using several statistical programs. Food Chemistry, 138:414-420.

Durante, M., Lenucci, M.S., & Mita, G. 2014. Supercritical carbon dioxide extraction of carotenoids from pumpkin (cucurbita spp.): a review. International Journal of Molecular Sciences, 15(4):6725-6740.

Frankel, E.N. 1991. Recent advances in lipid oxidation. Journal of the Science of Food and Agriculture, 54:495-511.

Fu, C., Shi, H., & Li, Q. 2006. A review on pharmacological activities and utilization technologies of pumpkin. Plant Foods for Human Nutrition (Dordrecht, Netherlands), 61(2):73-80.

Gamboa-Pinto, A.J., Rock, C.L., Ferruzzi, M.G., Schowinsky, A.B. & Schwartz, S.J. 1998. Cervical tissue and plasma concentrations of alpha-carotene and beta-carotene are correlated. The Journal of Nutrition, 128(11):1933-1936.

Gonzalez-Montelongo, R.M., Gloria L.G., & Gonzalez, M. 2010b. The effect of extraction temperature, time and number of steps on the antioxidant capacity of methanolic banana peel extracts. Separation and Purification Technology, 71(3):347-355.

Guo, C., Yang, J., Wei, J., Li, Y., Xu, J., & Jiang, Y. 2003. Antioxidant activities of peel, pulp and seed fractions of common fruits as determined by FRAP assay. Nutrition Research, 23(12):1719-1726.

Hamulka, J., Koczara, J., & Gronek, M. 2005. Lutein content of selected polish foods and estimation of its intake. Polish Journal of Food and Nutrition Sciences, 14/55(2):201-206.

Kumaran, A., & Karunakaran R.J. 2006. Antioxidant and free radical scavenging activity of an aqueous extract of Coleus aromaticus. Food Chemistry, 97(1):109-114.

Lafka, T.I., Sinanoglou, V., & Lazos, E.S. 2007. On the extraction and antioxidant activity of phenolic compounds from winery wastes. Food Chemistry, 104(3):1206-1214.

Liu, T., Chin, N., Kiser, M. & Bigler, W. 1982. Specific pectrophotometry of ascorbic acid in serum or plasma by use of ascorbate oxidase. Clinical Chemistry, 28(11): 2225-2228.

Lutein & zeaxanthin. 2005. Monograph,” Alternative Medicine Review, vol. 10, no. 2, pp. 128–135, 2005.

Maiani, G., Castón, M.J., Catasta, G., Toti, E., Cambrodón, I.G., Bysted, A., Granado-Lorencio, F., Olmedilla-Alonso, B., Knuthsen, P., Valoti, M., Böhm, V., Mayer-Miebach, E., Behsnilian, D., & Schlemmer, U. 2009. Carotenoids: Actual knowledge on food sources, intakes, stability and bioavailability and their protective role in humans. Molecular Nutrition & Food Research, 53(2):S194-218.

Martinek, R.G. 1964. Method for the determination of vitamin E (total tocopherols) in serum. Clinical Chemistry, 10(12):1078-1086.

Meléndez-Martínez, A.J., Vicario, I.M. & Heredia, F.J., 2007. Review: Analysis of carotenoids in orange juice. Journal of Food Composition and Analysis, 20(7):638-649.

Meléndez-Martínez, A.J., Britton, G., Vicario, I.M., & Heredia, F.J. 2007. Relationship between the colour and the chemical structure of carotenoid pigment. Food Chemistry, 101(3):1145-1150.

Mogoşanu, G.D., Pintea, A., Bejenaru, L.E., Bejenaru, C., RĂU, G., & Popescu, H. 2009. Hplc analysis of carotenoids from senecio vernalis and S. Jacobaea (asteraceae). Farmacia, 57(6):780-786.

Naghavi Azad, A., Hakimzadeh, V., & Golmakani, E. 2015. Phenolic Contents and Antioxidants Activity from Aerial Parts of phlomis herba-venti L. subsp. Kopetdaghensis. Journal of Applied. Environmental and Biological Sciences, 4(11S):54-58.

Prevec, T., Šegatin, N., Ulrih, N.P., & Cigić, B. 2013. DPPH assay of vegetable oils & model antioxidants in protic and aprotic solvents. Talanta, 109:13-19.

Rodriguez, F., Zapata, M., & Garrido, J.L. 1998. High performance liquid chromatographic separation of chlorophyll c forms from marine phytoplankton using octylsilica bonded phases. Chromatographia, 48(9):677-680.

Roy, H., Lundy, S., Eriksen, C., & Kalicki, B. 2005. Lutein; Healthier lives through education in nutrition and preventive medicine. Pennington Nutrition Series; No. 3.

Seo, J.S., Burri, B.J., Quan, Z., & Neidlinger, T.R. 2005. Extraction and chromatography of carotenoids from pumpkin. Journal of Chromatography A, 1073(1-2): 371-375.

Shui, G., & Leong, L.P. 2006. Residue from star fruit as valuable source for functional food ingredients and antioxidant nutraceuticals. Food Chemistry, 97(2):277-284.

Singh, R.P., Murthy, K.N.C., & Jayaprakasha, G.K. 2002. Studies on the antioxidant activity of pomegranate (Punica granatum) peel and seed extracts using in vitro models. Journal of Agriculture and Food Chemistry, 50(1):81-86.

Skoog, D.A., West, D.M., Holler, F.J., & Crouch, S.R. 2014. Fundamental of analytical chemistry. USA. Brooks/kole. 9th Edition.

Socaciu, C. 2008. Food Colorants Chemical and Functional Properties. Boca Raton. Taylor & Francis Group. Romania, CRC Press. 652.

Stăncuţa, S., Sevastiţa, M., Crina, M., Anca, F., Sonia, S., & Romina, V. 2013. Evaluation of Extraction Methods for the Analysis of Carotenoids for Different Vegetable Matrix. Bulletin UASVM Food Science and Technology. 2013. 70(2):145-146.

Whang, H.J., Park, Y.K., & Seog, H.M. 1999. Carotenoid pigment of pumpkin cultivated in Korea. Korean Journal of Food and Nutrition, 12:508-512.

Xu, G.H., Chen, J.C., Liu, D.H., Zhang, Y.H., Jiang, P., & Ye, X.Q. 2008. Minerals, phenolic compounds, and antioxidant capacity of citrus peel extract by hot water. Journal of Food Science, 73(1):C11-18.