نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، بخش علوم و صنایع غذایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، ایران

2 دانشیار، بخش علوم و صنایع غذایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، ایران

3 دانش آموختۀ کارشناسی ارشد، بخش علوم و صنایع غذایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، ایران

چکیده

هدف از این تحقیق، استخراج اسانس گیاه مورتلخ به‌روش تقطیر آبی به کمک مایکروویو و تقطیر آبی ساده و سپس، مقایسۀ بازده و سینتیک استخراج، ترکیبات شیمیایی، ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی، فعالیت ضداکسایشی و ضدقارچی اسانس به‌دست‌آمده از دو روش مذکور بود. بازده نهایی اسانس در روش تقطیر آبی ساده (150 دقیقه)، 1/74 درصد و در روش تقطیر آبی به کمک مایکروویو (45 دقیقه)، 1/71 درصد بود. تفاوت قابل ملاحظه‌ای بین دو روش ازنظر بازده استخراج اسانس دیده نشد، اما زمان روش تقطیر آبی به کمک مایکروویو بسیار کوتاه‌تر بود. عدد IC50 برای روش تقطیر آبی به کمک مایکروویو و تقطیر آبی ساده به‌ترتیب 3/70 و 3/41 میلی‌گرم بر میلی‌لیتر به‌دست آمد. ترکیبات مؤثرۀ اسانس به‌دست‌آمده از هر دو روش مشابه بودند. اثر ضدقارچی روی قارچ‌های مورد آزمون (آسپرژیلوس نایجر، آسپرژیلوس اوریزا، تریکودرما هاریزانوم، بیساکلامیس اسپکتابیلیس، پیسیلومایسز واریوتی و پنیسیلیوم کرایزوژنوم)، متفاوت بود و MIC بین 2500-78/1 میلی‌گرم بر میلی‌لیتر متغیر بود. تریکودرما هاریزانوم مقاوم‌ترین و بیساکلامیس اسپکتابیلیس حساس‌ترین قارچ‌ها به اسانس بودند. بنابراین، تقطیر آبی به کمک مایکروویو هیچ‌گونه اثر نامطلوبی بر ویژگی‌های کمی و کیفی ترکیبات اسانس، فعالیت ضداکسایشی و ضدقارچی اسانس مورتلخ نداشت.

کلیدواژه‌ها

جعفرپور، د. 1390. جداسازی و شناسایی لاکتیک‌اسید باکتری‌های دارای خاصیت ضدقارچی از منابع طبیعی. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه شیراز.

AACC. 1983. Approved methods of the american association of cereal chemists, 8th ed. Library of Congress. Salem, M.A.

Asadipour, A., Mehrabani, M., Moghaddasian, M., Ramazani, M., Amanzadeh, Y., & Saber-Amoli S. 2004. Composition of the volatile oil of salvia mirzayanii rech. & esfand from iran. Journal of Essential Oil Bearing Plants, 7(2):182-185.

Bahadori, M.B., Valizadeh, H., & Moridi Farimani, M. 2016. Chemical composition and antimicrobial activity of the volatile oil of salvia santolinifolia boiss. from southeast of iran. Pharmaceutical Sciences, 22(1): 42-48.

Brand-Williams, W., Cuvelier, M.E., & Berset, C. 1995. Use of a free radical method to evaluate antioxidant activity. Lebensmitte-Wissenschaft und-Technologie/Food Science and Technology, 28(1): 25-30.

Djouahri, A., Boudarene, L., & Youcef-Meklati, B. 2013. Effect of extraction method on chemical composition, antioxidant and anti-inflammatory activities of essential oil from the leaves of algerian tetraclinis articulata (vahl) masters. Industrial Crops and Products, 44:32-36.

FCC. 1996. Food Chemical Codex. 4th ed., pp. 413. National Academic Press, Washington DC.

Gai, Q.Y., Jiao, J., Wei, F.Y., Luo, M., Wang, W., Zu, Y.G., & Fu, Y.J. 2013. Enzyme-assisted aqueous extraction of oil from Forsythia suspense seed and its physicochemical property and antioxidant activity. Industrial Crops and Products, 51:274-278.

Golmakani, M.T., & Moayyedi, M. 2016. Comparison of microwave-assisted hydrodistillation and solvent-less microwave extraction of essential oil from dry and fresh citrus limon (eureka variety) peel. Journal of Essential Oil Research, 28(4):272-282.

Golmakani, M.T., & Moayyedi, M. 2015. Comparison of heat and mass transfer of different microwave-assisted extraction methods of essential oil from citrus limon (lisbon variety) peel. Food Science and Nutrition, 3(6):506-518.

Golmakani, M.T. & Rezaei, K. 2008a. Comparison of microwave-assisted hydrodistillation with the traditional hydrodistillation method in the extraction of essential oils from thymus vulgaris L. Food Chemistry, 109(4):925-930.

Golmakani, M.T., & Rezaei, K. 2008b. Microwave-assisted hydrodistillation of essential oil from zataria multiflora boiss. European Journal of Lipid Science and Technology, 110(5): 448-454.

Javidnia, K., Miri, R., Assadollahi, M., Gholami, M., & Ghaderi, M. 2009. Screening of selected plants growing in Iran for antimicrobial activity. Iranian Journal of Science and Technology, 33(4):329-333.

Javidnia, K., Miri, R., Kamalinejad, M., & Nasiri, A. 2002. Composition of the essential oil of salvia mirzayanii rech. f. & esfand from iran. Flavour and Fragrance Journal, 17(6):465-467.

Khajeh, M., & Ghanbari, A. 2011. Application of factorial design and Box-Behnken matrix in the optimization of a microwave-assisted extraction of essential oils from Salvia mirzayanii. Natural Product Research, 25(8): 1766-1770.

Kim, W.K., Chae, H.J., & Kim, J.H. 2010. Microwave-assisted extraction of homoharringtonine from Cephalotaxus koreana. Biotechnology and Bioprocess Engineering, 15(3):481-487.

Mazidi, S., Rezaei, K., Golmakani, M.T., Sharifan, A., & Rezazadeh, Sh. 2012. Antioxidant activity of essential oil from Black zira (Bunium persicum Boiss.) obtained by microwave-assisted hydrodistillation. Journal of Agricultural Science and Technology, 14(5):1013-1022.

Moein, M.R., Moein, S., & Ahmadizadeh, S. 2008. Radical scavenging and reducing power of Salvia mirzayanii subfractions. Molecules, 13(11):2804-2813.

Rafat Haghighi, A., Borjian, A., Rezaeian, A., & Shirzadi, M.H. 2012. Evaluation of antimicrobial activity of salvia mirzayanii and haplophyllum canaliculatum medical plants on shigella dysenteriae. Journal of Microbes Word, 14:73-80.

Sadeghi, F., & Alizadeh A. 2013. Phytochemical composition of the essential oil, total phenolic content and antioxidant activity in salvia mirzayanii rech. & esfand. grown wild and cultivated in iran. International Research Journal of Applied and Basic Sciences, 6:977-982.

Seidi Damyeh, M., Niakousari, M., Golmakani, M.T., & Saharkhiz, M.J. 2015a. Microwave and ohmic heating impact on the In Situ hydrodistillation and selective extraction of Satureja macrosiphonia essential oil. Journal of Food Processing and Preservation, 40(4):647-656.

Seidi Damyeh, M., Niakousari, M., Saharkhiz, M.J., & Golmakani, M.T. 2015b. Evaluating the effect of essential oil extraction method from Satureja macrosiphonia on its biological activities: ohmic- and microwave-assisted hydrodistillation. Journal of Food Processing and Preservation, 40(4):697-706.

Strober, W. 2001. Monitoring cell growth. In Coligan J.E., Bierer B.E., Margulies D.H., Sherach E.M. & Strober W. Current Protocols in Immunology. 5. USA: John Wiley&Sons. A.2A.1. 

Yam, K.L., & Papadakis, S.E. 2004. A simple digital imaging method for measuring and analyzing color of food surfaces. Journal of Food Engineering, 61(1):137-142.

Yamini, Y., Khajeh, M., Ghasemi, E., Mirza, M., & Javidnia, K. 2008. Comparison of essential oil compositions of Salvia mirzayanii obtained by supercritical carbon dioxide extraction and hydrodistillation methods. Food Chemistry, 108(1): 341-346.

Yang, V.W., & Clausen, C.A. 2007. Antifungal effect of essential oils on southern yellow pine. International Biodeterioration and Biodegradation, 59(4):302-306.

Yazdanpanah, L., & Mohamadi, N. 2014. Antifungal activity of the clove essential oil from Syzygium aromaticum on Paecilomyces variotii agent of pistachio dieback. Journal of Biodiversity and Environmental Sciences, 4(6):42-45.

Zarshenas, M.M., & Krenn, L. 2015. Phytochemical and pharmacological aspects of Salvia mirzayanii Rech. f. & Esfand. Journal of Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 20(1): 65-72.