نوع مقاله : مقاله کامل پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه شیمی مواد غذایی، مؤسسه پژوهشی علوم و صنایع غذایی، مشهد، ایران

2 دانشیار، گروه شیمی مواد غذایی، مؤسسه پژوهشی علوم و صنایع غذایی، مشهد، ایران

3 استاد، مرکز ملی تجزیه و آنالیز شیمی، دانشگاه سند، جامشور، پاکستان

چکیده

تقطیرات بوگیری روغن کلزا یکی از محصولات فرعی و ضایعات کارخانجات فراوری روغن‌های گیاهی می‌باشد که حاوی ترکیبات مغذی باارزش و زیست‌فعال مانند فیتواسترول‌ها، توکوفرول‌ها و اسکالن می‌باشد. در مطالعۀ حاضر برخی از خصوصیات فیزیکی و شیمیایی مانند رنگ (1 اینچ سلول، واحد 5R + Y)، مقدار اسید چرب آزاد (به عنوان درصد اولئیک)، عدد صابونی (میلی‌گرم KOH / g)، روغن خنثی (درصد)، مواد صابونی ناشونده (درصد)، توکوفرول‌های کل (میلی‌گرم درصد)، فیتواسترول‌های کل (درصد) تعیین گردید. از تکنیک فراصوت جهت جزء‌به‌جزء کردن و جداسازی تقطیرات بوگیری کُلزا به بخش متانولی صابونی ناشوندۀ کمتر قطبی و بخش هگزانی که به‌طور عمده حاوی لیپیدها بود، استفاده شد. ترکیب چربی‌های طبیعی موجود در عصارۀ متانولیک تقطیر بی‌بوکنندۀ کُلزا توسط HPLC و ترکیب اسیدهای چرب توسط طیف‌سنجی جرمی کروماتوگرافی گازی (GC-MS) موردبررسی قرار گرفت. اسکوآلن انحراف استاندارد نسبی بالاتری داشت (3 درصد). درحالی‌که توکوفرول‌ها و استرول‌ها انحراف استاندارد نسبی پایین‌تری به‌ترتیب بین 0/36-0/11 و 0/28-0/04 درصد نشان دادند. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده فراوان‌ترین ترکیبات در تقطیرات روغن سویا فیتواسترول‌ها بودند (22/14-15/5 درصد). این در حالی ست که غلظت اسکوآلن و توکوفرول به‌ترتیب 2/05-1/9 درصد بود. همچنین تری‌گلیسیریدها اصلی‌ترین گلیسریدهای تقطیرات بودند (1/4 درصد). نتایج این پژوهش نشان داد که بخش حاوی لیپیدهای قطبی با فعالیت زیستی، با استفاده از حلال متانول تحت یک روش غیرمخرب (بدون استفاده از فرایند صابونی‌شدن) به‌طور مؤثری قابلیت جداسازی و استخراج دارد.

کلیدواژه‌ها

AOAC. (2005). Official methods of analysis of AOAC International Analyzing of fat and lipid material.
AOCS. (1998). Official methods and recommended practices of the AOCS. In A. O. C. Society (Ed.): American Oil Chemists’ Society. 5th edition (ed.D. Firestone), .
Dumont, M.-J., & Narine, S. S. (2007). Characterization of flax and soybean soapstocks, and soybean deodorizer distillate by GC-FID. Journal of the American Oil Chemists' Society, 84(12), 1101-1105. doi:https://doi.org/10.1007/s11746-007-1154-1
Durant, A. A., Dumont, M.-J., & Narine, S. S. (2006). In situ silylation for the multicomponent analysis of canola oil by-products by gas chromatography–mass spectrometry. Analytica Chimica Acta, 559(2), 227-233. doi:https://doi.org/10.1016/j.aca.2005.11.075
Estiasih, T., Ahmadi, K., Widyaningsih, T., Maligan, J., Mubarok, A. Z., Zubaidah, E., Mukhlisiyyah, J., & Puspitasari, R. (2013). Bioactive compounds of palm fatty acid distillate (PFAD) from several palm oil refineries. Advance Journal of Food Science and Technology, 5(9), 1153-1159.
Gunawan, S., & Ju, Y. H. (2009). Vegetable oil deodorizer distillate: characterization, utilization and analysis. Separation & Purification Reviews, 38(3), 207-241.
Jafarian-asl, P., Niazmand, R., & Jahani, M. (2020). Solid-phase extraction of phytosterols from rapeseed oil deodorizer distillates with magnetic graphene oxide nanocomposite. Journal of Experimental Nanoscience, 15(1), 307-321. doi:https://doi.org/10.1080/17458080.2020.1786064
Jafarian Asl, P., Niazmand, R., & Jahani, M. (2019). Chemical Analysis of composition of raw soybean oil deodorized distillates by GC-MS. Research and Innovation in Food Science and Technology(in Press). doi:https://doi.org/10.22101/JRIFST.2019.07.28.E1023 (in Persian)
Jafarian Asl, P., Niazmand, R., & Jahani, M. (2020a). Theoretical and experimental assessment of supercritical CO2 in the extraction of phytosterols from rapeseed oil deodorizer distillates. Journal of Food Engineering, 269, 109748. doi:https://doi.org/10.1016/j.jfoodeng.2019.109748
Jafarian Asl, P., Niazmand, R., & Yahyavi, F. (2020b). Extraction of phytosterols and tocopherols from rapeseed oil waste by supercritical CO2 plus co-solvent: A comparison with conventional solvent extraction. Heliyon, 6(3), e03592. doi:https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2020.e03592
Khatoon, S., Rajan, R. R., & Krishna, A. G. (2010). Physicochemical characteristics and composition of Indian soybean oil deodorizer distillate and the recovery of phytosterols. Journal of the American Oil Chemists' Society. 87(3), 321-326. doi:https://doi.org/10.1007/s11746-009-1499-8
Loganathan, R., Selvaduray, K. R., Nesaretnam, K., & Radhakrishnan, A. K. (2010). Health promoting effects of phytonutrients found in palm oil. Malaysian Journal of Nutrition, 16(2), 309-322.
Moreda, W., Pérez-Camino, M. d. C., & Cert, A. (2001). Gas and liquid chromatography of hydrocarbons in edible vegetable oils. Journal of chromatography A, 936(1-2), 159-171. doi:https://doi.org/10.1016/S0021-9673(01)01222-5
Nandi, S., Gangopadhyay, S., & Ghosh, S. (2008). Lipase Catalyzed Synthesis of Neutral Glycerides Rich in Micronutrients from Rice Bran Oil Fatty Acid Distillate. Journal of Oleo Science, 57(11), 599-603. doi:https://doi.org/10.5650/jos.57.599
Naz, S., Sherazi, S., Talpur, F. N., Talpur, M. Y., & Kara, H. (2012). Determination of unsaponifiable constituents of deodorizer distillates by GC–MS. Journal of the American Oil Chemists' Society, 89(6), 973-977. doi:https://doi.org/10.1007/s11746-011-2000-z
Naz, S., Sherazi, S. T. H., Talpur, F. N., Kara, H., Uddin, S., & Khaskheli, R. (2014). Chemical characterization of canola and sunflower oil deodorizer distillates. Polish Journal of Food and Nutrition Sciences, 64(2), 115-120. doi:DOI: https://doi.org/10.2478/pjfns-2013-0008
Sabir, S. M., Hayat, I., & Gardezi, S. D. A. (2003). Estimation of sterols in edible fats and oils. Pakistan Journal of Nutrition, 2(3), 178-181.
Sherazi, S. T. H., & Mahesar, S. A. (2016). Vegetable oil deodorizer distillate: a rich source of the natural bioactive components. Journal of Oleo Science, ess16125. doi:https://doi.org/10.5650/jos.ess16125
Shoaib, H., Mahesar, S. A., Jafarian, P., Niazmand, R., & Sherazi, S. T. H. (2019). Quality Evaluation of Canola Oils and Deodorizer Distillate during Industrial Processing. Journal of The Chemical Society of Pakistan, 41(6), 983-.
Verleyen, T., Verhé, R., Garcia, L., Dewettinck, K., Huyghebaert, A., & De Greyt, W. (2001). Gas chromatographic characterization of vegetable oil deodorization distillate. Journal of chromatography A, 921(2), 277-285. doi:https://doi.org/10.1016/S0021-9673(01)00881-0
Wong, M., Timms, R., & Goh, E. (1988). Colorimetric determination of total tocopherols in palm oil, olein and stearin. Journal of the American oil chemists society, 65(2), 258.doi:https://doi.org/10.1007/BF02636412
Yang, H., Yan, F., Wu, D., Huo, M., Li, J., Cao, Y., & Jiang, Y. (2010). Recovery of phytosterols from waste residue of soybean oil deodorizer distillate. Bioresource technology, 101(5), 1471-1476. doi:https://doi.org/10.1016/j.biortech.2009.09.019