نوع مقاله : مقاله کامل پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه شیمی مواد غذایی، مؤسسه پژوهشی علوم و صنایع غذایی، مشهد، ایران

2 دانشیار، گروه شیمی مواد غذایی، مؤسسه پژوهشی علوم و صنایع غذایی، مشهد، ایران

3 استادیار، گروه شیمی مواد غذایی، مؤسسه پژوهشی علوم و صنایع غذایی، مشهد، ایران

چکیده

تقطیرات مرحلۀ بوگیری، محصول فرعی و یکی از ضایعات مهم صنایع روغن‌های خوراکی می‌باشد که دارای ماهیت پیچیده‌ای بوده و منبعی باارزش اقتصادی بالا از ترکیبات زیست‌فعال و مغذی شامل فیتواسترول‌ها، توکوفرول‌ها و اسکوآلن می‌باشد. در این مطالعه، به‌جای استفاده از پیش‌تیمار مشتق‌سازی و صابونی‌کردن نمونه (با استفاده از حلال‌های سمی و کار آزمایشگاهی طولانی) که در مطالعه‌های پژوهشی پیشین به‌صورت متداول استفاده شده است، از روش تیمار فراصوت و پس از آن سانتریفیوژکردن و جمع‌آوری مایع رویی جهت تزریق مستقیم به دستگاه کروماتوگراف گازی-طیف‌سنج جرمی (GC-MS) استفاده شد. بهینه‌سازی برنامۀ دمایی به‌منظور جداسازی اجزاء مختلف تقطیرات شامل توکوفرول، استرول و اسکوآلن انجام شد. براساس نتایج به‌دست‌‌آمده فراوان‌ترین ترکیبات در تقطیرات روغن ‌سویا، فیتواسترول‌ها بودند (24/3-22/5 درصد)، این در حالی است که غلظت اسکوآلن و توکوفرول به‌ترتیب 6-5/9 و 11/24-10 درصد بود. مقدار اسیدهای چرب آزاد تقطیرات روغن‌ سویا بالا و به میزان 62/46درصد اندازه‌گیری شد. همچنین تری‌گلیسریدها اصلی‌ترین گلیسریدهای تقطیرات بودند (1/4 درصد). مطالعۀ حاضر نشان داد که بخش غیرقابل‌صابونی‌شوندۀ تقطیرات بوگیری به‌دلیل داشتن مقادیر قابل‌توجه ترکیبات زیست‌فعال، می‌‎تواند پس از تخلیص در صنایع مختلف غذایی، دارویی، آرایشی و بهداشتی مورداستفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

AOCS. (1998). Official methods and recommended practices of the AOCS. In A. O. C. Society (Ed.): American Oil Chemists’ Society. 5th edition (ed.D. Firestone).
Dumont, M.-J., & Narine, S. S. (2007). Characterization of flax and soybean soapstocks, and soybean deodorizer distillate by GC-FID. Journal of the American Oil Chemists' Society, 84(12), 1101-1105. doi:https://doi.org/10.1007/s11746-007-1154-1
Durant, A. A., Dumont, M.-J., & Narine, S. S. (2006). In situ silylation for the multicomponent analysis of canola oil by-products by gas chromatography–mass spectrometry. Analytica Chimica Acta, 559(2), 227-233. doi:https://doi.org/10.1016/j.aca.2005.11.075
Estiasih, T., Ahmadi, K., Widyaningsih, T., Maligan, J., Mubarok, A. Z., Zubaidah, E., . . . Puspitasari, R. (2013). Bioactive compounds of palm fatty acid distillate (PFAD) from several palm oil refineries. Advance Journal of Food Science and Technology, 5(9), 1153-1159.
Gunawan, S., & Ju, Y. H. (2009). Vegetable oil deodorizer distillate: characterization, utilization and analysis. Separation & Purification Reviews, 38(3), 207-241. doi:https://doi.org/10.1080/15422110903095151
Jafarian Asl, P., Niazmand, R., & Sherazi, S. T. H. (2021). Rapid Determination of Bioactive Lipid-type Materials of Rapeseed Oil Deodorizer Distillate by GC-MS. Research and Innovation in Food Science and Technology, 9(4), 351-362. doi:http://doi.org/10.22101/JRIFST.2020.198661.1137
Kartha, A. (1953). The glyceride structure of natural fats. I. A technique for the quantitative determination of glyceride types in natural fats. Journal of the American Oil Chemists' Society, 30(7), 280-282. doi:https://doi.org/10.1007/BF02671201
León-Camacho, M., Serrano, M. A., & Constante, E. G. (2004). Formation of stigmasta-3, 5-diene in olive oil during deodorization and/or physical refining using nitrogen as stripping gas. Grasas y Aceites, 55(3), 227-232. doi:https://doi.org/10.3989/gya.2004.v55.i3.170
Moreda, W., Pérez-Camino, M. d. C., & Cert, A. (2001). Gas and liquid chromatography of hydrocarbons in edible vegetable oils. Journal of chromatography A, 936(1-2), 159-171. doi:https://doi.org/10.1016/S0021-9673(01)01222-5
Naz, S., Sherazi, S., Talpur, F. N., Talpur, M. Y., & Kara, H. (2012). Determination of unsaponifiable constituents of deodorizer distillates by GC–MS. Journal of the American Oil Chemists' Society, 89(6), 973-977. doi:https://doi.org/10.1007/s11746-011-2000-z
Naz, S., Sherazi, S. T. H., Talpur, F. N., Kara, H., Uddin, S., & Khaskheli, A. R. (2014). Chemical Characterization of Canola and Sunfl ower oil deodorizer distillates. Polish Journal of Food and Nutrition Sciences, 64(2), 115-120. doi:https://doi.org/10.2478/pjfns-2013-0008
Sherazi, S. T. H., & Mahesar, S. A. (2016). Vegetable oil deodorizer distillate: a rich source of the natural bioactive components. Journal of oleo science, 65(12), 957-966. doi:https://doi.org/10.5650/jos.ess16125
Shimada, Y., Nakai, S., Suenaga, M., Sugihara, A., Kitano, M., & Tominaga, Y. (2000). Facile purification of tocopherols from soybean oil deodorizer distillate in high yield using lipase. Journal of the American Oil Chemists' Society, 77(10), 1009-1013. doi:https://doi.org/10.1007/s11746-000-0160-z
Shoaib, H., Mahesar, S. A., Jafarian, P., Niazmand, R., & Sherazi, S. T. H. (2019). Quality evaluation of canola oils and deodorizer distillate during industrial processing. Journal of the Chemical Society of Pakistan, 41(6), 983.
Verleyen, T., Verhé, R., Garcia, L., Dewettinck, K., Huyghebaert, A., & De Greyt, W. (2001). Gas chromatographic characterization of vegetable oil deodorization distillate. Journal of chromatography A, 921(2), 277-285. doi:https://doi.org/10.1016/S0021-9673(01)00881-0
Yang, H., Yan, F., Wu, D., Huo, M., Li, J., Cao, Y., & Jiang, Y. (2010). Recovery of phytosterols from waste residue of soybean oil deodorizer distillate. Bioresource technology, 101(5), 1471-1476. doi:https://doi.org/10.1016/j.biortech.2009.09.019