نوع مقاله: مقاله کامل پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته‌ی کارشناسی ارشد، گروه علوم و صنایع غذایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

2 استادیار گروه علوم و صنایع غذایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

3 دانشیار گروه علوم و صنایع غذایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

4 استادیار گروه فرآوری مواد غذایی، پژوهشکده علوم و صنایع غذایی، مشهد

چکیده

در این پژوهش، شرایط بهینه استخراج آنتوسیانین‌های گلبرگ زعفران بوسیله‌ی حلال اتانول اسیدی تعیین شد. متغیرهای مستقل شامل نسبت حلال به نمونه (20 تا 80 میلی‌لیتر حلال بر گرم نمونه)، درصد اتانول (75 تا 25 درصد)، دما (25 تا 45 درجه‌ی سانتی‌گراد) و زمان استخراج (8 تا 24 ساعت) بودند. روش سطح پاسخ جهت تعیین شرایط بهینه استخراج با هدف بالاترین میزان آنتوسیانین (بر مبنای سیانیدین تری‌گلیکوزید) مورد استفاده قرار گرفت. آزمون‌ها بر مبنای طرح باکس بنکن و چهار متغیر مستقل طراحی شدند. ضرایب واریانس به‌دست آمده نشان داد که اثر دما بر میزان آنتوسیانین استخراج شده نسبت به دیگر عوامل در سطح اطمینان 95 درصد شاخص‌تر بود. نسبت 20 میلی‌گرم بر لیترحلال به نمونه، اتانول 25/02 درصد، دمای 25/825 درجه سانتی‌گراد و زمان استخراج 24 ساعت به عنوان شرایط بهینه استخراج تعیین شدند. در شرایط بهینه، مقدار1609/11 میلی‌گرم آنتوسیانین به ازای هر لیتر عصاره گلبرگ زعفران استحصال شد. معادله‌ی درجه دوم کاسته شده بیانگر اثر مستقل متغیرهای فرآیند در استخراج آنتوسیانین از عصاره‌ی گلبرگ زعفران بود.

کلیدواژه‌ها

مقصودی، ش. 1389، زعفران (کشاورزی، صنعت، تغذیه، درمان)، علم کشاورزی ایران، تهران، صفحه 178.

همتی، ع.، حسینی، ک. د.، رحیمی، س. ک. 1373، جستجو و استخراج آنتوسیانین گلبرگ زعفران خراسان و بررسی پایداری آن در یک نوشابه مدل، طرح پژوهشی، پژوهشکده علوم و صنایع غذایی، مشهد.

Agha-Hosseini, M., Kashani, L., Aleyaseen, A., Ghoreishi, A., Rahmanpour, H., Zarrinara, A. R., & Akhondzadeh, S. 2008. Crocus sativus L. (saffron) in the treatment of premenstrual syndrome: a double-blind, randomised and placebo-controlled trial. BJOG: An International Journal of Obstetrics & Gynaecology, 115 (4): 515-519.

Akhondzadeh Basti, A., Moshiri, E., Noorbala, A.-A., Jamshidi, A.-H., Abbasi, S. H., & Akhondzadeh, S. 2007. Comparison of petal of Crocus sativus L. and fluoxetine in the treatment of depressed outpatients: A pilot double-blind randomized trial. Progress in Neuro-Psychopharmacology and Biological Psychiatry, 31 (2): 439-442.

Andersen,. M., Jordheim, M., 2010. Chemistry of Flavonoid-Based Colors in Plants, Comprehensive Natural Products II: 547-614., University of Bergen, Bergen, Norway.

Atokaran., M. 2011. Natural food flavor and colors 464: willy & Sons, New York.

Barzana, E., Rubio, D., Santamaria, R. I., Garcia-Correa, O., Garcia, F., Ridaura Sanz, V. E., & Liopez-Munguina, A. 2002. Enzyme-Mediated Solvent Extraction of Carotenoids from Marigold Flower (Tagetes erecta). Journal of Agricultural and Food Chemistry, 50 (16): 4491-4496.

Bridle, P., & Timberlake, C. F. 1997. Anthocyanins as natural food coloursâ”selected aspects. Food Chemistry, 58 (1-2): 103-109.

Cacace, J. E., & Mazza, G. 2003a. Mass transfer process during extraction of phenolic compounds from milled berries. Journal of Food Engineering, 59 (4): 379-389.

Cacace, J. E., & Mazza, G. 2003b. Optimization of Extraction of Anthocyanins from Black Currants with Aqueous Ethanol. Journal of Food Science, 68 (1): 240-248.

Castaoveda-Ovando, A., Pacheco-Hernondez, M. d. L., Priez-Hernandez, M. E., Rodriguez, J. A., & Galoan-Vidal, C. A. 2009. Chemical studies of anthocyanins: a review. Food Chemistry, 113 (4): 859-871.

Fatehi, M., Rashidabady, T., & Fatehi-Hassanabad, Z. 2003. Effects of Crocus sativus petal’s extract on rat blood pressure and on responses induced by electrical field stimulation in the rat isolated vas deferens and guinea-pig ileum. Journal of Ethnopharmacology, 84 (2): 199-203.

Fuleki, T., & Francis, F. J. 1968. Quantitative Methods for Anthocyanins. Journal of Food Science, 33 (1): 78-83.

Garrido, J., Diez de Bethencourt, C., & Revilla, E. 1987. Flavonoid composition of hydrolysed tepal extracts of Crocus sativus L. Anal.  Bromatol, Madrid, Spain, 39:69-77

Giusti, M. M., & Wrolstad, R. E. 2001. Characterization and Measurement of Anthocyanins by UV-Visible Spectroscopy, Current Protocols in Food Analytical Chemistry: John Wiley & Sons, New York.

Gould, K., Davies, K., & Winefield, C. 2008. Anthocyanins: Biosynthesis, Functions, and Applications, Springer, New York.

Hadizadeh, F., Khalili, N., Hosseinzadeh, H., & Khair-Aldine, R. 2003. Kaempferol from saffron petals. Iranian Journal of Pharmaceutical Research, 2: 251-252.

Harbourne, N., Marete, E., Jacquier, J. C., & O'Riordan, D., 2013, Stability of phytochemicals as sources of anti-inflammatory nutraceuticals in beverages: a review. Food Research International, 50 (2): 480-486

Hosseinzadeh, H., & Ghenaati, J. 2006. Evaluation of the antitussive effect of stigma and petals of saffron (Crocus sativus) and its components, safranal and crocin in guinea pigs. Fitoterapia, 77 (6): 446-448.

Hosseinzadeh, H., Motamedshariaty, V., & Hadizadeh, F. 2007. Antidepressant effect of kaempferol, a constituent of saffron (Crocus sativus) petal, in mice and rats: Pharmacologyonline, 2: 367-370.

Kafi, M. 2006. Saffron (Crocus sativus) Production and Processing: Science Publishers, New York.

Kirca, A., Auzkan, M., & Cemeroulu, B. 2007. Effects of temperature, solid content and pH on the stability of black carrot anthocyanins. Food Chemistry, 101 (1): 212-218.

Koocheki, A., Taherian, A. R., Razavi, S. M. A., & Bostan, A. 2009. Response surface methodology for optimization of extraction yield, viscosity, hue and emulsion stability of mucilage extracted from Lepidium perfoliatum seeds. Food Hydrocolloids, 23 (8): 2369-2379.

Kubo, I., & Kinst-Hori, I. 1999. Flavonols from Saffron Flower:‌Tyrosinase Inhibitory Activity and Inhibition Mechanisms, Journal of Agricultural and Food Chemistry, 47 (10): 4121-4125.

Lee, J., Rennaker, C., & Wrolstad, R. E. 2008. Correlation of two anthocyanin quantification methods: HPLC and spectrophotometric methods. Food Chemistry, 110 (3): 782-786.

Moshiri, E., Basti, A. A., Noorbala, A.-A., Jamshidi, A.-H., Hesameddin Abbasi, S., & Akhondzadeh, S. 2006. Crocus sativus L. (petal) in the treatment of mild-to-moderate depression: A double-blind, randomized and placebo-controlled trial. Phytomedicine, 13 (10): 607-611.

Norbark, R., Brandt, K., Nielsen, J. K., girgaard, M., & Jacobsen, N. 2002. Flower pigment composition of Crocus species and cultivars used for a chemotaxonomic investigation. Biochemical Systematics and Ecology, 30 (8): 763-791.

Pala, K. U., & Toklucu, A. K., 2011. Effect of UV-C light on anthocyanin content and other quality parameters of pomegranate juice. Journal of Food Composition and Analysis, 24 :790-795.

Patras, A., Brunton N. P., O’Donnell, C., & Tiwari, B. K. 2010. Effect of thermal processing on anthocyanin stability in foods; mechanisms and kinetics of degradation. Trends in Food Science & Technology, 21 (1): 3-11.

Serrano-Diaz, J. S., Scinchez, A. M., Maggi, L., Carmona, M., & Alonso, G. L., 2011. Synergic effect of water-soluble components on the coloring strength of saffron spice. Journal of Food Composition and Analysis, 24 (6): 873-879.

Stintzing, F. C., & Carle, R. 2004. Functional properties of anthocyanins and betalains in plants, food, and in human nutrition. Trends in Food Science & Technology, 15 (1): 19-38.

Van Sumere, C., Vande Casteele, K., De Loose, R., & Heursel, J. 1985. Reversed phase HPLC analysis of flavonoids and the biochemical identification of cultivars of evergreen Azalea. The biochemistry of plant phenolics, 25: 17-43.

Williams, C. A., Harborne, J. B., & Goldblatt, P. 1986. Correlations between phenolic patterns and tribal classification in the family iridaceae. Phytochemistry, 25(9): 2135-2154.

Yoshida, K., Kondo, T., & Goto, T. 1991. Unusually stable monoacylated anthocyanin from purple yam (Dioscorea alata). Tetrahedron letters, 32 (40): 5579-5580.