page contents google-site-verification=IMPxc80Ko8aMAqomw3axo11WILpmIE0RjwZ5gz4rwdA
ORCID iD iconhttps://orcid.org/0000-0002-3006-8220

نوع مقاله: مقاله کامل پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، مهندسی مکانیزاسیون کشاورزی، پردیس بین‌الملل دانشگاه فردوسی مشهد

2 دانشیار گروه مکانیک بیوسیستم، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد

3 استادیار گروه پژوهشی افزودنی‎های غذایی، پژوهشکده علوم و فناوری مواد غذایی، جهاد دانشگاهی خراسان رضوی

چکیده

به‎­دلیل معایب متعدد مواد بسته‎­بندی سنتزی از قبیل مهاجرت ترکیبات پلیمری به محتوی مواد غذایی، ایجاد آلودگی زیست­‎محیطی، عدم بازیافت آسان، گران بودن مواد اولیه و بالا بودن هزینۀ تولید و غیره، در سال‎های اخیر پلیمرهای طبیعی به­‎عنوان جایگزین‎­هایی ایمن و زیست تخریب‌ پذیر برای پلاستیک‎­های حاصل از مشتقات نفتی بسیار موردتوجه قرار گرفته­‎اند. هدف این پژوهش تولید فیلم خوراکی از صمغ کتیرای بومی ایران و تعیین مشخصات فیزیکی و مکانیکی آن بود. همچنین تأثیر درصدهای مختلف پلاستی­سایزر (30%، 40% و 50%) بر ویژگی­‎های فیلم‎­های حاصل مورد­بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد صمغ کتیرا دارای خاصیت فیلم‎­پذیری مناسب بوده و فیلم‎­های حاصل از آن شفافیت بسیار خوبی دارند. تغییرات درصد گلیسرول بر ویژگی­‎های فیزیکی نظیر شفافیت، ضخامت و دانسیتۀ فیلم تأثیر معنی‎­داری نداشت، اما بر ویژگی­‎های مکانیکی فیلم­‎های کتیرا تأثیرگذار بود، به‎­طوری‎­که فیلم‎­های کتیرای دارای 30% گلیسرول، از مقاومت به کشش بالاتری برخوردار بودند. همچنین در فیلم دارای 50% گلیسرول، درصد ازدیاد طول تا پارگی و سفتی کمتر نسبت به نمونه­‎های دیگر بیشتر بود. حلالیت بالای فیلم‎­های کتیرا از میزان مطلوبیت آنها برای تولید فیلم به تنهایی می­‎کاهد، درعین­‎حال، کتیرا گزینه‎­ای مناسب در تهیۀ فیلم‎­های کامپوزیتی می‎­باشد.

کلیدواژه‌ها

اسماعیلی، س.، محمدزاده میلانی، ج. و کسایی، م.ر. 1393. بررسی اثر نوع و غلظت نرم‌کننده بر ویژگی‌های فیلم خوراکی تهیه شده از صمغ چرخک. نشریه پژوهش و نوآوری در علوم و صنایع غذایی، 3(4):317-330.

جوانمرد، م. و بصیری.، ع. 1385. بررسی امکان تهیۀ فیلم زیست سازگار از نشاستۀ نخود و تأثیر رطوبت نسبی و پلاستی سایزر بر ویژگی‌های فیزیکی و مکانیکی آن. نشریه علوم محیطی، 4(2):63-71.

جوانمرد، م. و گلستان.، ل. 1389. نفوذپذیری نسبت به بخار آب در فیلم‌های خوراکی بر پایۀ کنسانترۀ پروتئین آب‌پنیر و روغن زیتون. مجله مهندسی شیمی ایران، 9(46):4-12.

حدیدی، م.، ضرابی، الف. و نادعلیان.، ز. 1391. بررسی خواص و کاربردهای صمغ‌های بومی ایران. دومین سمینار ملی امنیت غذایی، 27-26 مهر ماه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد سوادکوه.

دیواندری، ن.، دیواندری، م.، مرتضوی، س.ع. و آرمین، م. 1387. بررسی خواص کششی فیلم‌های خوراکی بر پایۀ آب‌پنیر، کازئینات سدیم و صمغ تراگاکانت. هیجدهمین کنگرۀ ملی علوم و صنایع غذایی، 25-22 مهر ماه، پژوهشکده علوم و صنایع غذایی.

فاضل، م.، عزیزی، م.ح.، عباسی، س. و  برزگر. م. 1391. بررسی تأثیر کتیرا، گلیسرول و روغن روی خصوصیات فیلم خوراکی بر پایۀ نشاستۀ سیب‌زمینی. فصلنامه علوم و صنایع غذایی، 9(34):206-214.

فرحناکی، ع.، مجذوبی، م. و مصباحی، غ. 1388. خصوصیات و کاربردهای هیدروکلوئیدها در مواد غذایی و دارویی (ژلاتین، کتیرا، صمغ عربی، نشاسته، نشاستۀ اصلاح شده و پکتین). نشریه علم کشاورزی ایران، صفحه 79 و 84 .

گروسی، ف،. جوانمرد، م. و حسنی، ف. 1390. کاربرد پوشش خوراکی بر پایۀ پروتئین آب‌پنیر و صمغ گلان برای میوۀ زردآلو (Prunus armeniaca L.). فصلنامه علوم و صنایع غذایی، 8(29):39-48.

Araujo-Farro, P.C., Podadera, G., Sobral, P.J.A., & Menegalli, F.C. 2010. Development of films based on quinoa (Chenopodium quinoa, Willdenow) starch. Carbohydrate Polymers, 81(4):839-848.

ASTM 2002. Standard test method for tensile properties of thin plastic sheeting, D882-02. In Annual book of ASTM standards. Philadelphia, PA: American Society for Testing and Material.

Bravin, B., Peressini, D., & Sensidoni, A. 2006. Development and application of polysaccharide–lipid edible coating to extend shelf-life of dry bakery products. Journal of Food Engineering, 76(3):280-290.

Chillo, S., Flores, S., Mastromatteo, M., Conte, A., Gerschenson, L., & Dell Nobile, M.A. 2008. Influence of glycerol and chitosan on tapioca starch-based edible film properties. Journal of Food Engineering, 88(2):159-168.

Choi, W.S., & Han, J.H. 2001. Physical and mechanical properties of pea-protein-based edible films. Journal of Food Science, 66(2):319-322.

Ghanbarzadeh, B., Almasi, H., & Entezami, A. 2010. Physical properties of edible modified starch/carboxymethyl cellulose films. Innovative Food Science & Emerging Technologies, 11(4):697-702.

Gontard, N., Guilbert, S., & Cuq, J.L. 1992. Edible wheat gluten films: Influence of the main process variables on film properties using response surface methodology. Journal of Food Science, 57(1):190-195.

Grobl, M., Harrison, S., Kaml, I., & Kenndler, E. 2005. Characterisation of natural polysaccharides (plant gums) used as binding media for artistic and historic works by capillary zone electrophoresis. Journal of Chromatography A, 1077(1):80-89.

Han, J.H., & Floros, J.D. 1997. Casting antimicrobial packaging films and measuring their physical properties and antimicrobial activity. Journal of Plastic Film and Sheeting, 13(4):287-298.

Hernandez, O., Emaldi, U., & Tovar, J. 2008. In vitro digestibility of edible films from various starch sources. Carbohydrate Polymers, 71(4):648-655.

Lafargue, D., Lourdin, D., & Doublier, J.L. 2007. Film-forming properties of a modified starch kappa-carrageenan mixture in relation to its rheological behavior. Carbohydrate Polymers, 70(1):101-111.

Mali, S., Grossmann, M.V.E., Garcia, M.A., Martino, M.N., & Zaritzky, N.E. 2005. Mechanical and thermal properties of yam starch films. Food Hydrocolloids, 19(1):157-164.

Mauer, L.J, Smith, D.E., & Labuza, T.P. 2000. Water vapor permeability, mechanical, and structural properties of edible β− casein films. Interational Dairy Journal, 10(5-6):353-358.

Muller, C.M.O., Yamashita, F., & Laurindo, J.B. 2008. Evaluation of the effects of glycerol and sorbitol concentration and water activity on the water barrier properties of cassava starch films through a solubility approach. Carbohydrate Polymers, 72(1):82-87.

Lopez. O.V., Garcia, M.A., & Zaritzky. N.E. 2008. Film forming capacity of chemically modified corn starches. Carbohydrate Polymers, 73(4):573-581.

Perez-Mateos, M., Montero, P., & Gomez-Guille, M.C. 2009. Formulation and stability of biodegradable films made from cod gelatin and sunflower oil blends. Food Hydrocolloids, 23(1):53-61.

Piyaporn, K., Duangdao, A., Duanghathai, P., & Kawee, S. 2007. Preparation of cassava starch/montmorillonite composite film. Carbohydrate Polymers, 67(2):155-163.

Rodriguez, M., Oses, J., Ziani, K., & Mate, J.I. 2006. Combined effect of plasticizers and surfactants on the physical properties of starch based edible films. Food Research International, 39(8):840–846.

Romero-Bastida, C.A., Bello-Perez, L.A., Garcıa, M.A., Martino, M.N., Solorza-Feria, J., & Zaritzky, N.E. 2005. Physicochemical and microstructural characterization of films prepared by thermal and cold gelatinization from non-conventional sources of starches. Carbohydrate Polymers, 60(2):235-244.

Schou, M., Longares, A., Montesinos-Hrrero, C., Monahan, F.J., O’Riordan, D., & O’Sullivan, M. 2005. Propertis of edible sodium caseinate films and their application as food wrapping. LWT-Food Science and Technology, 38(6):605-610.

Sothornvit, R., & Krochta, J.M. 2001. Plasticizer effect on mechanical properties of β- lactoglobulin films. Journal of Food Engineering, 50(3):149-155.

Talja, R.A., Helen, H., Roos, Y.H., & Jouppila, K. 2008. Effect of type and content of binary polyol mixtures on physical and mechanical properties of starch-based edible films. Carbohydrate Polymers, 71(2):269–276.

Wu, H., Liu, C., Chen, J., Chang, P.R., Chen, Y., & Anderson, D.P. 2009. Structure and properties of starch/α-zirconium phosphate nanocomposite films. Carbohydrate Polymers, 77(2):358–364.

Yan, Q., Hou, H., Guo, P., & Dong, H. 2011. Effects of extrusion and glycerol content on properties of oxidized and acetylated corn starch-based films. Carbohydrate Polymers.